De manga is een zeer populaire en bekende vorm van Japans tekenkunst, die sinds begin jaren 60 steeds meer populariteit verworven heeft over de hele wereld. Vanuit haar oorspronkelijke wortels in Japan en later ook uitgebouwd tot een internationale officiële website fenomenen, bevat manga een brede reeks van genres, stijlen en thema’s die niet alleen voor kinderen maar eveneens voor volwassenen aanspreekt. Met miljoenen lezers wereldwijd is de manga zowel in Japan als elders tot één van de meest gewilde media-formaten uitgegroeid.
Definitie
Een basisbegrip bij het begrijpen van manga is dat ze een mengvorm is van tekenkunst, strips en graphic novel. De term “manga” verwijst naar de Japanse manier van tekenkunst maar wordt meestal gebruikt om aan te geven welke soort stripverhalen of historie-vertellende illustraties we bedoelen.
Mangabladen
Japanse manga bladen zoals Weekly Shonen Jump en Nakayoshi zijn bijna een fenomen waarover niet kan worden gesproken zonder ze met de Manga zelf in verband te brengen. Deze bladen hebben het recht om bepaalde populairdere stripverhalen gratis of tegen lage kosten naar buiten te brengen, wat een gevaarlijke concurrentie vormt voor andere medium’s die zulke dure en duurzame formaten nodig hebben.
Genres
Het aantal genres waarbinnen manga is uitgebracht in de afgelopen jaren kan men niet overhoop gooien. Soms heeft een volledige serie met één onderwerp (bv: fantasy of historie) zeker voldoende invloed om als aparte serie te worden beschouwd, al zou het natuurlijk veel interessanter zijn indien we elke keer willekeurig genummerde afdelingen toevoegden aan elk type. Uiteindelijk is een aantal van de belangrijkste onderverdelingen:
1. Seinen Manga (Manga voor mannen) – deze manga wordt typisch geschreven en ontworpen om interesses te richten op volwassen mannen of vrouwen in hun late tienerjaren, waarvan sommige genres voornamelijk gericht zijn op de mannelijke lezers.
2. Shojo Manga (Manga voor meisjes) – hier geldt ook het tegenovergestelde: een manga die bedoeld is voor volwassen tienermeisjes of vrouwen en in overgrote mate geschreven wordt door vrouwelijke schrijvers. Ze kunnen eveneens veelal thema’s als liefde, zorgzame relatie, romantiek etc. bevatten.
3. Shonen Manga (Manga voor jongens) – bij deze manga gaat het voornamelijk over onderwerpen gerelateerd aan avontuurlijke en fantastische elementen of geweldsdelicten zoals kloppen met een mes door de lucht. Dit genre wordt meestal geschreven en ontworpen voor tienerjongens.
4. Josei Manga (Manga voor vrouwen) – zoals reeds gezegd beschrijft deze manga zich als geschikt voor vrouwen in hun late tienerjaren tot jongvolwassenen.
5. Kodomo Manga (Kinder-manga)
Een van de meest interessante zaken aan het genre is dat een groep schrijvers die niet eerder bekend waren geworden nu dankzij manga, en op korte termijn, internationale bekende namen zijn. Soms hebben ze ook hun eigen fanbase ontwikkeld.
De Stroom van Manga naar de Westerse Markt
Aan het eind van 20e eeuw kwam er een explosieve toename in populariteit wanneer manga niet langer enkel populair was bij een kleine groep Japanse lezers maar steeds vaker werd ontdekt door internationale fans. Deze beweging begon als gevolg van de uitbreiding van populaire reeksen zoals Dragon Ball, Akira, Gundam met name in Amerika en Europa.
Deze populariteit bleef niet beperkt tot kleine gemeenschappen maar bereikte snel breder aanbod zowel op papier (bijvoorbeeld Viz Media, Dark Horse Comics) als later online. Dat was vooral een gevolg van de internationale uitbreiding van het web en de daarop gebaseerde diensten zoals e-commerce websites.
Internationaal Uitgeven
Sommige manga-reeksen werden al vroeg naar buiten gebracht in Westerse landen, andere verschenen pas later op. Enkele populaire reeksen die niet beperkt bleven tot de ene specifieke markt, zijn Dragon Ball, Naruto, Sailor Moon etc. Deze populariteit had voor beide landen echter consequenties.
Voor de Japanners zelf waren er gevolgen doordat ook in hun thuisland, dankzij het internet, manga steeds meer als “kunstvorm” aanzien werd met een bepaald gezag of respect. Ook stegen de omzetten van boekverkoop en andere media door dit fenomeen.
Buiten Japan deed deze populariteit zich vooral gelden in de Verenigde Staten. Zo bleef de manga-uitgeverssector steeds sterker opkomen, dankzij de vele fans die een groeiende markt zochten voor nieuwe aankopen of downloads van manga’s.
Gedurende deze tijd werden diverse anime-series (dus Japanse animatiefilms) ook in westerse landen gepresenteerd. Er waren echter weinig Amerikaanse serie en films die de populaire formaten overnamen en een andere Japanse invloeden op zich lieten dragen, vooral door het feit dat er niet zoveel bekende auteurs uit Westerse oorsprong voorhanden waren.
Huidige situatie
Naarmate meer reeksen hun populariteit kregen, groeide de aandacht van Japanse schrijvers en illustratoren. Ze ontwikkelden hun eigen stijl met een andere aanpak in vergelijking met wat er voorheen gebeurde.
Eén van de beste voorbeelden hier van is Akira Kurosawa, die verschillende films regisseerde en zo het fenomeen manga anime cultuur in gang zette. De makers moesten veel reeds bestaande materialen manipuleren om een originele stijl te creëren.
In tegenstelling tot wat men zou verwachten is er van deze verandering echter geen sprake. Met name de Amerikaanse uitgevers van manga’s proberen voortdurend en op een steeds innovatieverere wijze hun aantrekkingskracht te vergroten door een stelkennise in Japanse cultuur aan te passen om zo meer lezers voor hun reeksen te winnen.
Overigens kunnen de meeste van deze manga’s (anders dan die speciaal geschreven zijn) maar over heel weinig landen heen gezien worden.
De afgelopen decennium is er echter een toenemende drang om de manga-uitgeverssector meer te richten op reeksen die kunnen passen bij diverse markten of culturele merken, waardoor het aantal internationale aanbieders van manga steeds groeit.
Tot slot
Met miljoenen lezers over de hele wereld is de populariteit van Manga’s een gegeven feit en blijft deze stevig in beeld. Vanuit hun oorspronkelijke wortels in Japan heeft deze striptradition zowel voor volwassenen als kinderen vele facetten, thema’s of genres om uit te kiezen.
Hoewel de aantrekkingskracht van manga’s enorm is en steeds blijft groeien zijn er ook nog altijd twijfelaars over hun bestaan.